สถาบันระหว่างประเทศเพื่อการค้าและการพัฒนา หรือ ITD ประเมินศักยภาพ อุตสาหกรรมยานยนต์และชิ้นส่วน และอุตสาหกรรมแฟชั่น พร้อมชงข้อเสนอแนะเชิงนโยบายต่อภาครัฐ ต้องสนับสนุนเพิ่มช่องทางการตลาด ช่วยเหลือด้านการเงิน ปกป้องทรัพย์สินทางปัญญา มุ่งสู่ความยั่งยืน
วันที่ 11 กันยายน 2567 นายวิมล ปั้นคง รองผู้อำนวยการสถาบันระหว่างประเทศเพื่อการค้าและการพัฒนา (องค์การมหาชน) หรือ ITD เปิดเผยว่า ITD ได้เปิดผลงานวิจัย การประเมินศักยภาพและส่งเสริมการเข้าสู่ตลาดต่างประเทศของวิสาหกิจขนาดกลาง ขนาดย่อม และรายย่อย (MSMEs) : อุตสาหกรรมยานยนต์และชิ้นส่วน และอุตสาหกรรมแฟชั่น เป้าหมายเพื่อเสนอแนวทางการปรับตัว ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย เพื่อช่วย MSMEs ในอุตสาหกรรมยานยนต์และชิ้นส่วน และอุตสาหกรรมแฟชั่น ให้มีขีดความสามารถในการแข่งขันเพิ่มขึ้น และมีโอกาสเติบโตในอนาคต จากนี้จะนำเสนอให้กับรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ต่อไป
สำหรับผลการวิจัย พบว่า อุตสาหกรรมยานยนต์และชิ้นส่วน เป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมสำคัญที่ขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยมายาวนาน โดยประเทศไทยยังคงเป็นผู้นำการผลิตยานยนต์ที่ใหญ่ที่สุดในอาเซียนและอันดับ 10 ของโลก ในปี 2565 ประเทศไทยผลิตรถยนต์ประมาณ 1.9 ล้านคัน อุตสาหกรรมนี้มีผู้ผลิตในห่วงโซ่อุปทานมากกว่า 2,500 ราย ซึ่งรวมถึงผู้ประกอบการ MSMEs ที่มีการเติบโตจนถึงปี 2560 และลดลงต่อเนื่อง
โดยการส่งออกในอุตสาหกรรมนี้ ยังคงเป็นปัจจัยสำคัญต่อเศรษฐกิจไทย ในปี 2566 มูลค่าการส่งออกสูงถึง 41,116.55 ล้านดอลลาร์สหรัฐ สินค้าหลักที่ส่งออก คือ รถยนต์ อุปกรณ์ และส่วนประกอบ อย่างไรก็ตาม MSMEs ในอุตสาหกรรมยานยนต์และชิ้นส่วนต้องเผชิญกับความท้าทายจากความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี โดยเฉพาะการเปลี่ยนไปสู่การใช้ยานยนต์ไฟฟ้า การกีดกันทางการค้าจากสงครามการค้าระหว่างสหรัฐอเมริกาและจีน ทำให้จำเป็นต้องปรับตัวเพื่อความอยู่รอด
ทั้งนี้ ผู้ผลิตในอุตสาหกรรมยานยนต์และชิ้นส่วนไม่สามารถปรับตัวเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงได้ การเสียเปรียบด้านความสามารถในการแข่งขันด้านต้นทุน การเผชิญกับมาตรการกีดกันทางการค้าที่มิใช่ภาษี เป็นต้น
ITD มีข้อเสนอแนะเชิงนโยบายที่สำคัญในอุตสาหกรรมยานยนต์และชิ้นส่วน เช่น ส่งเสริมการเข้าสู่ตลาด ภาครัฐควรร่วมมือกับภาคเอกชนและสถาบันการศึกษาในการจัดทำฐานข้อมูลด้านการตลาด จัดแสดงสินค้าในและต่างประเทศ และตั้งศูนย์แสดงสินค้าในต่างประเทศ มุ่งเน้นตลาดรถยนต์เครื่องยนต์สันดาปในประเทศกำลังพัฒนา เช่น แอฟริกาและอินเดีย การเพิ่มขีดความสามารถในการผลิต เสริมสร้างระบบนิเวศอุตสาหกรรมยานยนต์ พัฒนามาตรฐานคุณภาพของ MSMEs
และสนับสนุนการใช้เทคโนโลยีเพื่อลดต้นทุนการผลิตและปรับตัวสู่ยานยนต์ไฟฟ้า การเสริมสร้างความสามารถทางเทคโนโลยี สนับสนุนการลงทุนในนวัตกรรมและพัฒนาบุคลากรเพื่อตอบสนองต่อเทคโนโลยียานยนต์แห่งอนาคต เช่น แบตเตอรี่ ระบบ ADAS และสนับสนุนนโยบายสิทธิประโยชน์ ปรับเปลี่ยนนโยบายการสนับสนุนทางการเงิน เช่น สินเชื่อดอกเบี้ยต่ำ การค้ำประกันสินเชื่อ และสิทธิประโยชน์ทางภาษี เพื่อให้ MSMEs เข้าถึงได้ง่ายขึ้นและสามารถแข่งขันในตลาดโลกได้
ขณะที่ ผลการวิจัยอุตสาหกรรมแฟชั่น พบเป็นส่วนหนึ่งของอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ที่สำคัญ โดยมีการผลิตสินค้า เช่น เสื้อผ้า เครื่องหนัง และเครื่องประดับ ซึ่งวิสาหกิจส่วนใหญ่เป็นกลุ่ม MSMEs แม้ว่าจะมีการเติบโตอย่างต่อเนื่องในช่วงหลายปีที่ผ่านมา แต่ยังเผชิญกับความท้าทายในการปรับตัวให้เข้ากับการเปลี่ยนแปลงของตลาดโลกและเทคโนโลยี
โดยการส่งออกสินค้าแฟชั่นมีมูลค่ากว่า 8,324 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2566 เป็นการส่งออกของ MSMEs กว่า 3,094 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ปัจจุบันผู้ประกอบการจำเป็นต้องพัฒนาผลิตภัณฑ์และใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัยเพื่อรักษาความสามารถในการแข่งขันในตลาดโลก โดยเฉพาะกลุ่มผู้ประกอบการ MSMEs ความท้าทายที่ต้องเผชิญ อาทิ การเปลี่ยนแปลงของตลาดและความต้องการของผู้บริโภคที่มีแนวโน้มที่จะมองหาสินค้าที่มีคุณภาพสูง มีความยั่งยืน และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น การแข่งขันจากผู้ผลิตต่างประเทศ โดยเฉพาะในด้านราคาและคุณภาพ ข้อจำกัดทางด้านการเงินและการเข้าถึงเทคโนโลยี เป็นต้น
อย่างไรก็ดี มีข้อเสนอแนะเชิงนโยบายที่สำคัญในอุตสาหกรรมอุตสาหกรรมแฟชั่น เช่น การพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์และการปรับตัวให้เข้ากับมาตรฐานสากล การปกป้องทรัพย์สินทางปัญญา (IP) เพิ่มการให้คำปรึกษาและการสนับสนุนทางการเงินสำหรับการจดทะเบียนทรัพย์สินทางปัญญาในต่างประเทศ และส่งเสริมการให้ความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับการปกป้องทรัพย์สินทางปัญญาในตลาดต่างประเทศ การส่งเสริมและสร้างผู้ประกอบการ MSMEs แฟชั่นยั่งยืน เพื่อให้ผู้ประกอบการมีความสามารถในการแข่งขันและเพิ่มโอกาสเข้าสู่ตลาดต่างประเทศ
ควรมีการสนับสนุนส่งเสริมและสร้างผู้ประกอบการ MSMEs แฟชั่นยั่งยืน โดยผ่านการสนับสนุนส่งเสริมการวิจัยและพัฒนาที่เน้นไปที่การออกแบบแฟชั่นที่ยั่งยืน การส่งเสริมการจัดอบรมสำหรับ MSMEs เพื่อส่งเสริมความรู้และทักษะในการออกแบบที่ยั่งยืน การผลิตที่มีประสิทธิภาพ และการใช้เทคโนโลยีใหม่ ๆ นอกจากนี้ควรมีการสนับสนุนการสร้างมาตรฐานและการรับรองด้านความยั่งยืน
ทั้งการพัฒนามาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับการผลิต การใช้วัสดุ และการจัดการสิ่งแวดล้อมในอุตสาหกรรมแฟชั่น โดยมีการรับรองให้กับผู้ประกอบการที่ปฏิบัติตาม เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้บริโภค เพิ่มมูลค่าให้กับสินค้า และเปิดโอกาสในการเข้าถึงตลาดต่างประเทศที่มองหาสินค้าแฟชั่นยั่งยืน
